Wypowiedzenie umowy o pracę jest jedną z metod rozwiązania tego stosunku. Odbywa się ono z zakończeniem okresu wypowiedzenia lub bez zachowania okresu wypowiedzenia, którego długość zależy od okresu, na jaki umowa była zawarta.

Co to jest wypowiedzenie umowy o pracę?

Jedną z metod rozwiązania umowy o pracę jest złożenie oświadczenia przez jedną ze stron takiej umowy. W oświadczeniu tym strona, zachowując przysługujący jej okres wypowiedzenia oświadcza, że w momencie zakończenia tego okresu łączący ją stosunek pracy ulega rozwiązaniu.

Do innych metod rozwiązania umowy o pracę zalicza się:

• porozumienie stron,
• oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia),
• upływ okresu, na który umowa była zawarta,
• ukończenie pracy, dla której wykonania była zawarta.

Wypowiedzenie umowy powinno być złożone drugiej stronie na piśmie, z potwierdzeniem jego odbioru.

Ile wynosi okres wypowiedzenia?

Długość okresu wypowiedzenia zależy od rodzaju zawartej umowy i okresu, na jaki została ona zawarta.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynosi:

• 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
• 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
• 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:

• 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Okres wypowiedzenia umowy zawartej na czas określony w związku z zastępstwem innego pracownika wynosi 3 dni robocze.

W przypadku umowy zawartej na czas określony na okres dłuższy niż 6 miesięcy, strony mogą przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania tej umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

W przypadku umowy zawartej na czas oznaczony, w której strony nie przewidziały okresu wypowiedzenia, umowa nie może być rozwiązana w sposób inny niż zgodne oświadczenie stron lub bez wypowiedzenia – w przypadkach wskazanych w kodeksie pracy. Nie ma natomiast wówczas możliwości jednostronnego rozwiązania umowy w dowolnej chwili, z zachowaniem okresów wypowiedzenia .

Jeżeli wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony związane jest z ogłoszeniem upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników, pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, najwyżej jednak do 1 miesiąca. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia.

Po złożeniu oświadczenia w sprawie wypowiedzenia umowy strony mogą ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Będzie to tzw. zgodne skrócenie okresu wypowiedzenia, dokonane po złożeniu wypowiedzenia umowy na piśmie. Strony nie mogą jednak takiego skrócenia okresu wypowiedzenia zawrzeć w umowie o pracę lub aneksem do niej przed przekazaniem wspomnianego oświadczenia o wypowiedzeniu.

W oświadczeniu o wypowiedzeniu nie trzeba wskazywać, jaki okres wypowiedzenia umowy obowiązuje strony. Wystarczające jest wskazanie, że umowa rozwiązuje się z zachowaniem okresów przewidzianych prawem.

Kiedy wypowiedzenie umowy jest zabronione?

Zdarzają się sytuacje, w których wypowiedzenie możliwe jest tylko po stronie pracownika. I tak, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Podobnie pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Nie można również wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę (poza okresem próbnym nie przekraczającym jednego miesiąca) w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy. Zakaz wypowiedzenia stosuje się też do pracownika-ojca wychowującego dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego.

Podobnie pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę:

• w okresie od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlopu, czy też
• w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy; rozwiązanie przez pracodawcę umowy w tym czasie jest dopuszczalne tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Jakie elementy powinno zawierać wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika?

Choć przepisy nie stanowią o tym, inaczej powinno wyglądać wypowiedzenie umowy dokonywane przez pracownika, a inaczej przez pracodawcę.

Pracownik oświadczeniem wskazuje wyłącznie na chęć zakończenia stosunku pracy, stąd wypowiedzenie zawierać będzie przede wszystkim datę złożenia oświadczenia (za datę uznaje się dzień w którym pracodawca otrzymał oświadczenie, więc warto datę tę pokwitować na doręczonym osobiście wypowiedzeniu lub wysłać pismo pocztą z poświadczeniem odbioru). Ponadto powinno posiadać one dane pracodawcy i pracownika oznaczenie, czyli treść i kończyć się podpisem. Jeżeli w imieniu pracownika pismo sporządza pełnomocnik, do pisma powinno doręczyć się pełnomocnictwo.

Jakie elementy powinno zawierać wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę?

Pracodawca sporządzający wypowiedzenie powinien zawrzeć w nim te wszystkie elementy, które w oświadczeniu zawiera pracownik, a ponadto powinien:

• w przypadku umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy,
• pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy.

Pracodawca może również poinformować pracownika o przysługującym mu okresie wypowiedzenia. W razie zastosowania jednak okresu wypowiedzenia krótszego niż wymagany, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wymaganego, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do czasu rozwiązania umowy. Podobnie pracodawca może poinformować w wypowiedzeniu lub aneksie do wypowiedzenia o prawach i obowiązkach pracownika w związku z:

• powierzonym dotychczas mieniem,
• zakazem konkurencji oraz ewentualnej wypłacie wynagrodzenia z tego tytułu,
• obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej,
• wypłacie odszkodowania pracownikowi.

W razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów stosownie do żądania pracownika orzeka się:

• bezskuteczność wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo
• odszkodowaniu.

Jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na okres próbny nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tych umów, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać. Podobnie wyłącznie odszkodowanie przysługiwało przy wypowiedzeniu umowy o pracę z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tych umów, zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy. W związku jednak z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lipca 2010 r. (sygn. akt P 4/10) w zakresie, w jakim pomija prawo pracownika - do żądania przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach w wypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony z naruszeniem przepisów o tej ochronie, został uznany za niezgodny z konstytucją. Obecnie zatem pracownikowi takiemu przysługuje zarówno prawo do odszkodowania, jak również do przywrócenia do pracy.

Wzór wypowiedzenia umowy o pracę pobrany w Internecie

Specyfika prawa pracy powoduje, że choć wzory umów dostępne są w wielu miejscach w Internecie, to wiele z nich nie spełnia warunków prawnych. Takie wzory tworzone są często przez osoby związane tylko częściowo z prawem pracy lub też przez informatyków, który uważają, że sami potrafią umowy zbudować przy okazji tworzenia własnej strony internetowej. Po skorzystaniu z takich wzorów okazuje się, że pracownik słusznie zaczyna dochodzić swoich praw i żądać odszkodowania.

Wzór wypowiedzenia umowy o pracę stworzony w programie do generowania umów i pism

Wypowiedzenie sporządzone w takim programie jest bezpieczne o tyle, że jego merytorykę powierza się ekspertom w danej dziedzinie. Stąd stosowany wzór podlega wstępnej ocenie ekspertów prawa pracy. Co więcej zarówno pracownik jak i pracodawca, korzystający z generatora umów będzie mógł szybko i sprawnie takie wypowiedzenie stworzyć nie obawiając się, że zapomni o jakimś jego elemencie. Stąd stosowanie sprawdzonego i profesjonalnego programu do tworzenia umów pozwala zapewnić bezpieczeństwo prawne rozwiązywania stosunku łączącego pracownika z pracodawcą.