Umowa na czas określony. Umowa o pracę na czas określony zawierana jest na ściśle określony, dowolnie ustalony czas. Może to być okres kilku dni, kilku miesięcy albo kilku lat.

Umowa na czas określony opisana została w ustawie Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 roku (Dz.U.1998.21.94). Jest jedną z umów terminowych, do których należy zaliczyć również: umowę na okres próbny, umowę na czas wykonania konkretnej pracy oraz umowę na czas zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności ( art.24 oraz 25 kodeksu pracy). Umowa na czas określony jest umową, która z jednej strony pozwala pracodawcy na zwiększenie zatrudnienia w zakładzie pracy bez ponoszenia dodatkowych kosztów, z drugiej strony zapewnia pracownikowi prawa pracownicze w czasie trwania umowy. Nie zapewnia mu takiej stabilizacji jak umowa o pracę na czas nieokreślony, jednak daje mu wspomniane już gwarancje pracownicze, takie jak:

• prawo do zasiłku chorobowego po 30 dniach pracy
• staż pracy
• prawo do urlopu wypoczynkowego.

Umowa o pracę na czas określony rozwiązuje się z upływem czasu na jaki została zawarta. Nie wymaga to dodatkowego oświadczenia żadnej ze stron. Umowa taka może być jednak rozwiązana wcześniej, na skutek:

• porozumienia stron w każdym przypadku
• dwutygodniowego wypowiedzenia w przypadku umów zawartych na okres dłuższy jak 6 miesięcy, pod warunkiem umieszczenia stosownego zapisu w umowie o pracę.

Umowa o pracę na czas określony może być zawarta na każdy okres – kodeks pracy nie przewiduje czasu na jaki można taką umowę zawrzeć. Może być w zasadzie zawarta również z każdym pracownikiem – wyjątek stanowią tutaj pracownicy młodociani nie posiadający kwalifikacji zawodowych, zatrudnieni w celu przygotowania zawodowego (art.194 k.p.) W orzecznictwie przyjęło się, że umowa na czas określony nie powinna być zawierana na zbyt długi okres czasu, który byłby nieuzasadniony gospodarczo lub organizacyjnie. W wielu orzeczeniach Sąd Najwyższy wskazywał, że zawieranie umów o pracę długoterminowych prowadzi do obejścia przepisów prawa pracy i daje możliwość pracodawcy obniżenia kosztów zwolnienia pracownika oraz czasu wypowiedzenia takiej umowy.

Zgodnie z przepisem art.25 (1) kodeksu pracy, trzecia umowa na czas określony staje się automatycznie umową na czas nieokreślony, nawet jeżeli strony zawarły kolejną umowę na czas określony, pod warunkiem, że przerwa między rozwiązaniem jednej umowy a nawiązaniem kolejnej nie przekroczyła okresu jednego miesiąca. Przepis ten ma zapobiegać właśnie nadużywaniu instytucji umowy o pracę na czas określony w sytuacji, w której następuje ciągłość zatrudnienia. Jest to przepis mający na celu ochronę praw pracowniczych. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z ustawą antykryzysową (Dz.U.2009.125.1035) przepis ten został w okresie od 22 sierpnia 2009 roku do 31 grudnia 2011 roku zawieszony. Oznacza to, że w tym okresie można z jednym i tym samym pracownikiem zawrzeć dowolną ilość umów o pracę na czas określony pod warunkiem, że łączny czas tych umów nie przekroczy okresu 24 miesięcy. Aby umowa o pracę na czas określony nie stanowiła kolejnej umowy, pomiędzy rozwiązaniem jednej a nawiązaniem kolejnej umowy musi minąć okres przynajmniej 3 miesięcy. Przepis ten wprowadził tym samym ograniczenie dla jednej umowy – 24 miesiące. Przepisy ustawy antykryzysowej nie wprowadziły jednak przepisów przejściowych, dlatego przyjmuje się, że umowy zawarte na okres dłuższy jak 24 miesiące, zawarte przed dniem 22 sierpnia 2009 roku, a których okres upływa po dniu 31 grudnia 2011 roku zachowują swoją moc prawną. Natomiast umowy zawarte w tym okresie na okres dłuższy jak 24 miesiące z mocy prawa przekształcają się w umowy na czas nieokreślony.

Umowa na czas określony z założenia nie chroni trwałości stosunku pracy oraz nie daje prawa do odprawy. Należy jednak pamiętać, że pracownica w ciąży jest pod specjalną ochroną, jeżeli umowa na czas określony została zawarta przynajmniej na 1 miesiąc. W takim przypadku, jeżeli umowa na czas określony uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży – automatycznie przedłuża się do dnia porodu (art.177 § 3k.p.). Również pod specjalną ochroną pozostaje pracownik, z którym zakończenie zatrudnienia następuje z przyczyn jego niedotyczących. Ma on w takim przypadku prawo do odprawy, a jej wysokość jest uzależniona od czasu zatrudnienia u danego pracodawcy ( zgodnie z przepisami ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników z dnia 13 marca 2003 roku Dz.U.2003.90.844).

Umowa o pracę na czas określony musi wskazywać:

• strony umowy - dane pracodawcy oraz pracownika
• datę jej zawarcia ze wskazaniem terminu rozpoczęcia pracy – a jeżeli nie wskazano takiego terminu przyjmuje się , że takim dniem jest dzień zawarcia umowy o pracę na czas określony
• rodzaj i miejsce wykonywania pracy
• wynagrodzenie oraz
• wymiar czasu pracy

Umowę zawiera się na piśmie. Jeżeli została zawarta w innej formie (na przykład ustnie), pracodawca jest zobowiązany najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy do potwierdzenia pracownikowi w formie pisemnej ustaleń co do stron, rodzaju oraz warunków umowy.

Umowa o pracę na czas określony ulega rozwiązaniu:

• z upływem czasu na który została zawarta
• na mocy porozumienia stron
• przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem 2 tygodniowego okresu wypowiedzenia, o ile umowa taka została zawarta na okres dłuższy jak 6 miesięcy i w umowie została zawarta możliwość wcześniejszego jej wypowiedzenia
• przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia – gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków wobec pracownika lub pracownik wobec pracodawcy; gdy wydano orzeczenie lekarskie o szkodliwym wpływie wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniósł go na inne stanowisko.

Umowy o pracę na czas określony, mimo że są w jasny sposób opisane w kodeksie pracy są coraz częściej wypierane z rynku pracy i zastępowane umowami o dzieło czy umowami zlecenia. Aktywne formularze do wygenerowania umów o dzieło czy umowy zlecenia znajdziemy na stronie www.umownie.pl.