Rozwiązanie umowy niesie za sobą wiele konsekwencji zarówno prawnych. Strony współpracujące wcześniej przy realizowaniu umowy decydują się zakończyć współpracę. Nie zawsze towarzyszy temu nastrój spokoju i wzajemne zrozumienie. Częściej między stronami da się odczuć emocje prowadzące do wielu nieporozumień, które w konsekwencji prowadzą do wysuwania wzajemnych roszczeń. Stąd też warto zadbać o jak najprecyzyjniejszy i sprawdzony wzór pisma rozwiązującego stosunek prawny dotychczas łączący rozwiązującego umowę z kontrahentem.

Co to jest rozwiązanie umowy, a czym jest odstąpienie i wypowiedzenie

Rozwiązaniem umowy nazywa się dwustronną czynność prawną, w związku z którą kontraktujące strony zgodnie kończą zawarty stosunek. Rozwiązanie umowy należy zdecydowanie odróżnić od wypowiedzenia umowy lub odstąpienia od niej. O ile rozwiązanie ma charakter dwustronny i wyraża zgodny zamiar stron, to odstąpienie i wypowiedzenie stanowią czynność jednostronną, niezależną od woli drugiej strony, a czasem wykonywaną wbrew woli drugiego kontraktującego.

Odstąpienie od umowy ma moc wsteczną a wykonanie przysługującego stronie prawa niesie skutki od początku trwania stosunku prawnego. Wypowiedzenie natomiast działa na przyszłość, nie wpływając na zaistniałe do tej pory skutki trwania umowy. Strony nie muszą zatem zwracać sobie dotychczasowych świadczeń.

W jakiej formie dokonuje się rozwiązania umowy?

Rozwiązanie umowy nie może być dokonane w dowolnej formie. Generalna zasada mówi, że czynności prawne dotyczące danej umowy wymagają takiej samej formy, w jakiej zawarty został pierwotny stosunek prawny. Stąd też jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem. Natomiast jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej wypowiedzenie powinno być stwierdzone pismem.

Rozwiązanie umowy a zaliczka i zadatek

Rozwiązanie umowy niesie swoje skutki w zakresie zwrotu przekazanego zadatku. Z reguły bowiem zapisy ustalające zadatek powodują, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. Inaczej wygląda sytuacja, gdy przy zastrzeżeniu zadatku nie nastąpiło odstąpienie od umowy, lecz jej rozwiązanie. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej nie występuje. Podobnie rozwiązanie umowy zobowiązuje do wyrównania wpłaconych sobie wzajemnie przez strony zaliczek na rzecz przyszłego świadczenia.

Rozwiązanie umowy w umowie o pracę

W przypadku rozwiązania umowy o pracę, wzór pisma powinien regulować wszystkie prawa i obowiązki stron istotne w związku z zakończeniem jej trwania. Należy pamiętać, że rozwiązanie umowy o pracę jest inną niż jej wypowiedzenie metodą na zakończenie trwania stosunku pracy. Wzajemne porozumienie może zatem powodować, że strony nie przestrzegają wiążących je okresów wypowiedzenia. Strony powinny zatem zawrzeć we wzorze rozwiązania umowy o pracę następujące elementy:

• datę podpisania porozumienia,
• oznaczenie stron rozwiązujących umowę,
• dzień rozwiązania umowy (zatem datę, od której rozwiązanie umowy rozpoczyna obowiązywać),
• przysługujący pracownikowi ekwiwalent za niewykorzystany urlop,
• postanowienie w sprawie zwrotu mienia powierzonego pracownikowi, jeśli takie powierzenie miało miejsce,
• postanowienie dotyczące kwestii odstąpienia od okresu wypowiedzenia,
• postanowienie dotyczące kwestii odstąpienia od obowiązku świadczenia pracy przez okres wypowiedzenia,
• rozliczenie wzajemnych świadczeń, jeśli istnieją wątpliwości co do obowiązków świadczeń,
• postanowienia wskazujące zasady lub zmianę zasad zakazu konkurencji oraz ewentualne roszczenia z tego zakazu wynikających,
• odprawę przysługującą pracownikowi w związku z zapisami zakładowego regulaminu wynagradzania,
• podpis stron rozwiązujących umowę.

Co zrobić z wzorem rozwiązania umowy?

Podpisany przez strony wzór rozwiązania umowy należy dołączyć do umowy i przechowywać je łącznie aż do upływu okresu przedawnienia roszczeń wynikających z danej umowy. Ważne, by strony określiły jaki jest prawidłowy okres upływu przedawnienia – umowy cywilnoprawne mają bowiem różne terminy przedawnienia roszczeń. Regułą jest 3 letni okres przedawnia roszczeń w przypadku umów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz 10 letni okres – w przypadku pozostałych umów. Okres ten jest jednak inny np. przy umowie zleceni, umowie o pracę czy umowie o roboty budowlane.

W przypadku umowy o pracę rozwiązanie umowy należy dołączyć do akt pracowniczych i przechowywać łącznie z pozostałymi dokumentami dotyczącymi danego pracownika.